Sektion Ladinia

La Lia da Munt de Südtirol pó ciaré derevers a na storia movimentada. Bele tl 1869, ann de fondaziun dl Deutscher Alpenverein, á alpinisć interessá metü impé deboriada les prömes döes seziuns a Balsan y a Niederdorf. Sce les prömes seziuns dl DAV é nasciüdes te de gragn zëntri y tles cités, él na morvëia ch’an á tl pice paisc de Niederdorf tut na dezijiun tan lungimiranta che á condüt ala fondaziun dla Lia da Munt de chël paisc.

Cina l’ann 1910 él spo gnü pormez d’atres 15 seziuns tla Lia, che s’â intratan metü adöm tl Deutsch- und Österreichischer Alpenverein, che ti á dé n gran contribut al svilup turistich alpin te Südtirol cun la costruziun de 19 üties da munt, na rëi ampla de trus y la formaziun por i mënacrëp.

Tl 1923 ti él gnü esproprié döt cant, ince a chës seziuns dl AV te Südtirol che gnô da foradecá, y la lia instëssa é spo gnüda proibida. Chë situaziun â doré cina la fin dla Secunda vera mondiala, ince sce tratan chësc tëmp ê la jënt impó jüda inant a crëp, mo zënza na strotöra ofiziala de na lia.

L’utimo de dl’aministraziun militara di Aliá, ai 31.12.1945, ti él gnü dé na resposta positiva ala domanda de mëte sö l’ Alpenverein Südtirol. La sentada de fondaziun é spo gnüda tignida ai 14 de jügn 1946 a Balsan.

La storia de passa 70 agn dl AVS é insciö na costruziun continuativa piada ia da n scomenciamënt scëmpl, che á porté a na gran comunité che compëda incö 36 seziuns cun 58 sëntes y intratan plü co 76.076 mëmbri (situaziun dl 2023), cun na tendënza che vá söpert.

Cun les infrastrotöres alpines dles üties, di trus y sëmenes, dles vies ferates y palestres por arpizé pita l’AVS ince sorvisc de interes publich y rapresentëia a livel raional i interesc dla comunité internazionala dles porsones che vá a crëp. Ince por chësta rajun é l’AVS mëmber dl Club Arc Alpin (CAA), la organisaziun de tët dles lies da munt tl raiun alpin, sciöche ince dla UIAA, l’Assoziaziun internazionala dles lies da munt.

Nostes volontares y nüsc volontars, les colauradësses y i colauradus é i pilastri dla lia. L’ativité tl tëmp lëde che crësc tres deplü te nosta sozieté é na desfida. La Lia da Munt de Südtirol ti ciara al dagní cun gran crëta.